Hakkımda İcra Takibi Başlatılmış, Ne Yapmalıyım? Adım Adım Rehber

Posta kutunuza icra dairesinden bir zarf düşmüş. İlk düşünce genellikle aynıdır: "Bu ne, ne yapmam gerekiyor, evime haciz gelir mi?" Cevap tamamen elinizdeki belgenin türüne ve kaç gününüz kaldığına bağlıdır. Bu yazı, size gelen belgeyi tanımanızdan başlayıp itiraz, şikâyet, dava ve ödeme seçeneklerine kadar tüm yolu; güncel İcra ve İflas Kanunu metinleri ve tam metinli Yargıtay kararlarıyla adım adım anlatıyor.

Adım 1: Elinizdeki Belge Hangisi?

İcra hukukunda her şey bu ayrımla başlar. Üç ana takip türü ve iki farklı belge vardır:

Adım 2: Süre Tablosu

Bütün süreler tebliğ tarihinden itibaren işler ve hak düşürücüdür. Bu tabloyu takvime işleyin:

Adım 3: İtiraz Nasıl Yapılır?

İlamsız takipte itiraz, sanıldığı kadar zor değildir — ama biçim kuralları vardır.

İtiraz Ettim, Sonra Ne Olur?

Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m. 66). Bundan sonra top alacaklıdadır; iki yoldan birini seçmek zorundadır:

İtirazın Bedeli: %20 İcra İnkâr Tazminatı

İtiraz etmek ücretsizdir ama bedelsiz değildir. İİK m. 67/2 uyarınca itirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takipte haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.

Süreyi Kaçırdım, Ne Yapabilirim?

Süre geçtiyse takip kesinleşir — ama kapı tamamen kapanmaz. İki ayrı yol vardır ve bunları karıştırmamak çok önemlidir:

1. Gecikmiş itiraz (İİK m. 65). Kusurunuz olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edememişseniz, paraya çevirme işlemi bitinceye kadar itiraz edebilirsiniz. Ancak engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde, mazeretinizi gösteren delillerle birlikte icra mahkemesine başvurmanız ve duruşma harç ve masraflarını yatırmanız gerekir. Mazeret kabul edilirse icra takibi durur.
2. Usulsüz tebligat şikâyeti. Tebligat usulüne uygun yapılmamışsa yol gecikmiş itiraz değildir; tebligatın usulsüzlüğünü ileri sürüp tebliğ tarihinin düzeltilmesini istersiniz. Süre, düzeltilen tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar.
3. Menfi tespit / istirdat davası (m. 72). Yukarıdaki yollar kapandıysa bile, gerçekte borçlu olmadığınızı genel mahkemede dava edebilirsiniz. Ödeme yapılmışsa geri alma (istirdat) davası gündeme gelir.

"Ödeme Emri Elime Hiç Geçmedi"

Çok sık karşılaşılan durumdur: kişi takibi ancak banka hesabına haciz gelince öğrenir. Bu hâlde yapılacak şey ödeme emrinin iptalini istemek değildir — Yargıtay bu noktayı açıkça düzeltmiştir.

Doğru talep, tebligatın usulsüz olduğunun tespiti ile birlikte tebliğ tarihinin, takibi gerçekten öğrendiğiniz tarih olarak düzeltilmesidir. Böylece 7 günlük itiraz süreniz o tarihten başlar ve itiraz hakkınız yeniden doğar.

Borcum Yok Diyorsanız: Menfi Tespit Davası

İİK m. 72, borçlu olmadığınızı ispat için menfi tespit davası açma imkânı verir. Zamanlaması sonucu tamamen değiştirir:

İcra Emri Geldiyse: İcranın Geri Bırakılması

Belgede "icra emri" yazıyorsa takip bir mahkeme kararına dayanıyor demektir. Burada borca itiraz edilemez; çünkü borç zaten yargılamayla tespit edilmiştir. İİK m. 32 uyarınca hükmolunan şeyin yedi gün içinde ödenmesi gerekir.

Bu süre içinde yapabileceğiniz tek şey, İİK m. 33 uyarınca icra mahkemesine başvurup icranın geri bırakılmasını istemektir. Bunun için üç sebepten biri gerekir:

• Zamanaşımı — ilamdaki alacak zamanaşımına uğramışsa,
• İtfa — borç ödenmiş veya sona ermişse,
• İmhal — alacaklı size süre (mehil) vermişse.

İtfa veya imhal iddiasının noterlikçe re'sen düzenlenmiş ya da onaylanmış yahut icra dairesinde, icra mahkemesinde veya mahkeme önünde ikrar olunmuş bir senetle belgelenmesi gerekir; sıradan bir dekont veya yazışma çoğu zaman yeterli görülmez. İcra emrinin tebliğinden sonra gerçekleşen itfa, imhal veya zamanaşımına dayanan istekler ise her zaman ileri sürülebilir.

Mal Beyanı: Atlanan Ama Tehlikeli Yükümlülük

Ödeme emrinde yazan ama çoğu kişinin fark etmediği bir yükümlülük vardır. İİK m. 74'e göre mal beyanı; borçlunun kendisinde ve üçüncü kişilerde bulunan mal, alacak ve haklarından borcuna yetecek miktarını, her türlü kazanç ve gelirlerini, geçim kaynaklarını ve borcunu ne şekilde ödeyebileceğini icra dairesine yazılı veya sözlü bildirmesidir.

Haciz: Neler Haczedilemez?

En çok korkulan aşama budur. Ancak kanun önemli bir koruma getirmiştir: İİK m. 82'nin 3. bendi uyarınca para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez.

Ödemek İstiyorsanız: Taksit ve Yapılandırma

Borcu kabul ediyorsanız en akılcı yol, dosyayı büyütmeden kapatmaktır. İİK m. 111 iki ayrı imkân sunar:

• Tek taraflı taksit taahhüdü: Borçlu, alacaklının satış talebinden önce borcunu düzenli taksitlerle ödemeyi taahhüt eder ve ilk taksiti derhâl verirse icra işlemi durur. Şartları katıdır: yeterli miktarda mal haczedilmiş olmalı, her taksit borcun dörtte birinden az olmamalı, ödemeler aydan aya yapılmalı ve süre üç aydan fazla olmamalıdır.
• Alacaklıyla anlaşma: Borçlu ile alacaklının icra dairesinde yapacakları taksit sözleşmesi çok daha esnektir; sözleşme süresince satış isteme süreleri işlemez. Uygulamada dosyayı kapatmanın en yaygın ve en sağlıklı yolu budur.

Yargıtay Kararları Işığında

Aşağıdaki üç karar, yukarıdaki üç kritik noktayı somutlaştırıyor.

İlki, haksız itirazın bedelini gösteriyor. Yazılı kira sözleşmesine dayanan ve miktarı belirli bir alacakta borçlunun itirazı haksız bulunmuş; alacak likit olduğundan asıl alacağın %20'si oranında icra inkâr tazminatına hükmedilmiş ve karar onanmıştır:

İkincisi, "ödeme emri elime geçmedi" durumunda doğru talebin ne olduğunu netleştiriyor. Usulsüz tebligat hâlinde yapılması gereken tebliğ tarihinin düzeltilmesidir; ödeme emrinin iptali değil:

Üçüncüsü, süreyi kaçıranlar için hangi yolun izleneceğini ayırıyor: gecikmiş itirazın ön koşulu usulüne uygun bir tebligatın varlığıdır; tebligat usulüne uygunsa yol gecikmiş itirazdır, tebligat şikâyeti değil:

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular